การพัฒนาระบบครอบครัวบำบัดสำหรับการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำ ในคดียาเสพติด

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาระบบครอบครัวบำบัดสำหรับการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติด 2) ศึกษามาตรการในการพัฒนาระบบครอบครัวบำบัดสำหรับการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติดของประเทศไทยและต่างประเทศ 3) เสนอแนะการพัฒนาระบบครอบครัวบำบัดสำหรับการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติด เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากหนังสือ ตำรา บทความ วิชาการ งานวิจัยและเอกสาร โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ด้วยวิธีเรียบเรียงแบบพรรณนาความ เพื่อให้ได้ข้อเสนอแนะในการพัฒนาระบบครอบครัวบำบัดสำหรับการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติดผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนยังขาดกลไกในการบูรณาการให้ครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วมด้านทางกฎหมายอย่างแท้จริง แม้จะมีระบบบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรมแต่ระบบหรือกลไกทางกฎหมายที่ช่วยให้ครอบครัวมีบทบาทอย่างเป็นรูปธรรมจริง ๆ ยังไม่มีข้อบังคับให้เจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานต้องทำงานร่วมกับครอบครัวอย่างเป็นระบบ 2) ประเทศไทยมีการบังคับใช้พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัว และวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 ตลอดจนมีพระราชบัญญัติบริหารการแก้ไข บำบัด ฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด พ.ศ. 2561 แต่อย่างไรก็ตามยังขาดกลไกในการบูรณาการระหว่างครอบครัวมาบังคับใช้อย่างแท้จริงซึ่งส่งผลทำให้เด็กและเยาวชนยังเกิดการกระทำความผิดซ้ำอยู่ ซึ่งแตกต่างจากประเทศนิวซีแลนด์ที่การแก้ไขฟื้นฟูพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนที่กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติดได้มีการบังคับใช้พระราชบัญญัติโอรังกาทามาริกิ พ.ศ. 2532 อย่างจริงจัง โดยประเทศนิวซีแลนด์ ได้บัญญัติให้ครอบครัวและชุมชนมีบทบาทในการฟื้นฟูเด็กและเยาวชน โดยการสนับสนุนให้เกิดการมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการประชุมกลุ่มครอบครัว 3) ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผู้กระทำผิดซ้ำในคดียาเสพติด ดังนี้ (1) เพิ่มหรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมายโดยให้ครอบครัวเข้ามามีบทบาทในด้านทางกฎหมายเพื่อให้มีอำนาจในการตัดสินใจร่วม โดยให้บัญญัติให้ครอบครัวเข้ามามีบทบาทร่วมวางแผนฟื้นฟู (2) รับรองสิทธิของเด็กหรือเยาวชนในการแสดงความเห็นพระราชบัญญัติบริหารการแก้ไข บำบัด ฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด พ.ศ. 2561 เน้นการสนับสนุนของครอบครัว แต่ยังไม่ได้ให้ความสำคัญกับสิทธิเด็กเองในการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ จึงควรเพิ่มมาตรการให้เด็กหรือเยาวชนมีสิทธิรับฟังและให้ความเห็นต่อแผนฟื้นฟูหรือมาตรการพิเศษ